Czołg Pantera – prawdopodobnie najlepszy czołg II wojny światowej

Czołg Pantera. Był to praktycznie perfekcyjny wóz bojowy, choć bardzo drogi i skomplikowany. Dzierży miano najlepszego czołgu II wojny światowej, wspólnie z radzieckim T-34. Zapraszam Cię do lektury…

Czołg Pantera
Czołg Pantera. Był to praktycznie perfekcyjny wóz bojowy. Najlepszy czołg II wojny światowej, obok T-34. Wyprodukowano prawie 6000 egzemplarzy. zdj. pinterest.com

 

Czołg Pantera – dlaczego powstał?

Gdy 22 czerwca 1941 r. Niemcy zaatakowali ZSRR, byli święcie przekonani o wyższości swojego uzbrojenia pancernego nad przeciwnikiem. Uważali, że czołg Panzer IV w zupełności wystarcza im do walki. Jednak gdy przyszło im walczyć z rosyjskimi czołgami średnimi T-34 i ciężkimi KW-1 szybko zmienili zdanie.

I Niemcy przeżyli prawdziwy szok! Okazało się, że żaden z ich ówczesnych czołgów nie może się równać z tymi rosyjskimi wozami. Postanowili więc skonstruować nowy czołg, który poradzi sobie w walce z nowoczesnymi czołgami rosyjskimi.

Pod koniec roku niemieckie dowództwo zgłosiło zamówienie na nowy czołg z działem kal. 75 mm i długą lufą. Miał mieć pochyły pancerz,  tak jak T-34, aby zwiększyć dzięki temu szansę rykoszetu pocisków.  Miał też mieć duże koła dla polepszenia jego właściwości  jezdnych.

Zobaczmy teraz, jak przebiegały prace nad jego wytworzeniem 🙂

 

Czołg Pantera – projekty i produkcja

Do konkursu na ten czołg zgłosiły się 2 firmy: Daimler-Benz z konstrukcją VK3002 (DB) oraz MAN z własną konstrukcją VK3002 (MAN). Projekt Daimler-Benz był po prostu kopią T-34 i z tego powodu nie został wybrany.

Po pierwsze na polu walki ciężko byłoby odróżnić czołg niemiecki od rosyjskiego. Po drugie, Niemcy uważali za niepatriotyczne tworzyć kopię czołgu od Rosjan, których mieli za podludzi. Byli „rasą panów” i czuli odrazę dla wszystkiego, co słowiańskie. Tak, to byli dziwni ludzie 🙁

Pierwsze prototypy czołgu Pantera powstały IX 1942 r., a produkcyjna ruszyła już po 2 miesiącach – w listopadzie. W tym samym czasie produkcją zajęła się przegrana firma Daimler-Benz,  a w roku 1943 dołączyły do nich zakłady Niedersachen i Henschel.

Oto parametry wersji prototypowej VK 3002 firmy MAN:

  • masa bojowa – 35 ton
  • prędkość max – 55 km/h
  • pancerz czołowy – 40 mm
  • napęd – silnik gaźnikowy Maybach HL 210P45 o mocy 650 KM
  • uzbrojenie – armata KwK 42 L/70 kal. 75 mm + 2 kar. maszynowe kal. 7,92 mm
  • wymiary – długość: 6,84 m (8,63 m z działem); szerokość: 3,27 m; wysokość: 2,87

Planowano produkcję miesięczną rzędu 600 czołgów Pantera, jednak, w skutek niedoboru materiałów i ciągłych nalotów alianckich na niemieckie fabryki,  nigdy nie produkowali ich więcej niż 370 sztuk miesięcznie. Cena jednego czołgu Pantera miała wynieść 117 000 ówczesnych marek (dla porównania Panzer III kosztował 96 000 marek, Panzer IV – 103 500 marek, a słynny Tygrys aż 250 000 marek). Pierwsza seryjna Pantera wyjechała z fabryki 11 stycznia 1943 roku. Ten wykres przedstawia, jak rozwijała się produkcja czołgu Pantera

 

 

Czołg Pantera – opis konstrukcji

CZOŁG PANTERA – KADŁUB

był tworzony z płyt walcowanych utwardzanych powierzchniowo, łączonych poprzez spawanie. Składał się z 3 przedziałów: kierowania z przodu, bojowego w środku i silnikowego z tyłu. Przedział silnikowy oddzielony był od przedziału bojowego zaporą przeciwogniową.

Czołg Pantera ausf D
Czołg Pantera ausf D – uzbrojenie było naprawdę potężne 🙂 Pantera niszczyła przeciwnika dzięki doskonałej armacie KwK 42 L/70 kal.75 mm, która posiadała znakomite osiągi balistyczne. zdj. the.shadock.free.fr

Wymiary czołgu wynosiły: długość razem z lufą działa – 9,09 m (sam kadłub – 8,66 m), szerokość – 3,27 m, wysokość – 3,00 m. Grubość pancerza wynosiła:

  • 80 mm z przodu pod dużym kątem
  • 40 mm po bokach
  • 40 mm z tyłu
  • 16 mm z góry i z dołu

W przedniej części kadłuba po prawej stronie znajdował się kar. masz. MG 42 kal. 7,92 mm, który obsługiwał radiotelegrafista. Masa bojowa czołgu wynosiła 44,8 ton.

 

CZOŁG PANTERA – WIEŻA

była sześciokątna, spawana z płyt pancernych w której znajdowało się główne uzbrojenie czołgu – armata kal. 75 mm i sprzężony z nią karabin maszynowy kal. 7,92 mm. Znajdowało się tam miejsce dla 3 osób z załogi. Obracana była za pomocą silnika hydraulicznego lub – w razie awarii – ręcznie. Czas pełnego obrotu zależał od obrotów silnika i przy 2 500 obr/min wynosił 17 sekund.

Pancerz wieży wynosił:

  • 100 mm z przodu
  • 45 mm po bokach
  • 45 mm z tyłu
  • 16 mm na górze

 

CZOŁG PANTERA – PODWOZIE

składało się w każdej gąsienicy z 8 dużych kół jezdnych (średnica 860×100 mm) z bandażami gumowymi, które umieszczono na niezależnie amortyzowanych drążkach skrętnych. Między 2 i 7 wahaczem były dwa amortyzatory. Do tego dochodziło koło napędowego z przodu i koło napinające z tyłu.  Górną część gąsienicy podtrzymywało jedno małe kółko, umieszczone tuż za kołem napędowym. Szerokość gąsienicy wynosiła 660 mm

W czołgu zastosowano nowatorski układ. Koła nośne były bardzo duże i umieszczone na drążkach skrętnych o różnej długości. tak, że koła jakby zachodziły na siebie. Maksymalne ugięcie koła jezdnego było bardzo duże (510 mm), co pozwalało na doskonałą amortyzację przy poruszaniu się w terenie.

 

CZOŁG PANTERA – NAPĘD

stanowił 12-cylindrowy, chłodzony cieczą, silnik benzynowy Maybach HL 210 P45 o mocy 650 KM (478 kW) i pojemności skokowej 21353 cm³ dla wersji D1 – w innych wersjach był to Maybach HL 230 P30 o mocy 700 KM.  Maszyna posiadała  skrzynię biegów Maybach-OLVAR. Dzięki temu mogła osiągać prędkość do 55 km/h podczas jazdy po drogach i 30 km/h przy jeździe w terenie. Stosunek mocy do masy wynosił 15,5 KM/t.

Łączna pojemność pięciu zbiorników paliwa wynosiła 730 litrów. Pozwalało to na przejechanie 250 kilometrów podczas jazdy po drodze i 100 kilometrów podczas jazdy w terenie.

 

CZOŁG PANTERA – UZBROJENIE

stanowiła armata KwK 42 o długości L/70 kal. 75 mm. Kąt uniesienia armaty wynosił od -8° do +20º. Załoga mogła oddać 6-8 strzałów na minutę. Donośność maksymalna 10 000 metrów.

Stosowano kilka rodzajów pocisków:

PociskMasaPrędkość początkowaPrzebijalność płyty pancerza (w mm) ustawionej pod kątem 90°/60°
450 m900 m1350 m1850 m2300 m
PzGr 39/42

– przeciwpancerny

6,80 kg925 m/s149/121 mm133/110 mm118/99 mm104/89 mm91/79 mm
PzGr 40/42

– przeciwpancerny podkalibrowy

4,75 kg1120 m/s198/154 mm170/123 mm145/99 mm122/80 mm103/65 mm
SprGr 34

– odłamkowo-burzący

5,74 kg700 m/s

Do obrony przed piechotą przeciwnika służyły 2 karabiny maszynowe MG 34 kal. 7,92 mm, o szybkostrzelności teoretycznej 900 strzałów/min. Dodatkowym uzbrojeniem obronnym była wyrzutnia granatów dymnych, odłamkowych i zapalająco-odłamkowych. Załoga miała na swoim wyposażeniu także pistolet maszynowy MP-40, pistolety P-08 Luger lub P-38 Walther i rakietnicę sygnalizacyjną.

Zapas amunicji do armaty wynosił  79 pocisków (wersje ausf D i A) lub 82 pociski (wersja ausf G). Zapas amunicji do do karabinów maszynowych wynosił 5 100 naboi (wersje ausf D i A) lub 4 800 naboi (wersja ausf G).

Jako ciekawostkę dodam fakt, że Adolf Hitler chciał, żeby czołg Pantera był uzbrojony w działo o KwK L/100 kal. 75 mm, ale takie nie było jeszcze utworzone.

 

CZOŁG PANTERA – ZAŁOGA

składała się z 5 osób: kierowcy-mechanika, strzelca-radiotelegrafisty, ładowniczego, celowniczego i dowódcy czołgu. Kierowca siedział z przodu kadłuba, z lewej strony. Obserwował teren przed sobą za pomocą dwóch stałych peryskopów (w wersji ausf G był tylko jeden, ale obracany). Z prawej strony kadłuba miał swoje stanowisko strzelca-radiotelegrafista, który oprócz zajmowania się radiostacją, obsługiwał także kadłubowy karabin maszynowy.

Pozostali załoganci mieli swoje stanowiska w wieży. Celowniczy siedział z lewej strony wieży, ładowniczy z prawej, a z tyłu, za celowniczym, dowódca. Jeśli czołg był wyposażony w przeciwlotniczy karabin maszynowy na wieży, to dowódca go obsługiwał. Dowódca obserwował teren w Panterach ausf D2 przez sześć szczelin obserwacyjnych z wkładkami ze szkłem pancernym. Od połowy 1943 roku zmienione to na siedem peryskopów umieszczonych w wieżyczce dowódcy.

Czołg Pantera ausf A
Czołg Pantera ausf A. Najważniejszą zmianą było zamontowanie standardowego jarzma kulistego na przedni karabin maszynowy. Produkcję seryjną tej wersji rozpoczęto na przełomie sierpnia i września 1943 r. – 1788 egzemplarzy. zdj. worldwarphotos.com

CZOŁG PANTERA – SYSTEM KIEROWANIA OGNIEM

Czołg posiadał w wersji ausf D celownik dwuobiektowy TZF 12 wersje ausf A i audf G miały jednoobiektowy celownik TZF 12a. Wszystkie celowniki miały powiększenie od 2,5 (z 25° polem widzenia) do 5 razy (z 14° polem widzenia). Karabiny maszynowe miały celowniki KZF 2 o 1,8-krotnym powiększeniu.

 

CZOŁG PANTERA – WYPOSAŻENIE RADIOWE

składało się z radiostacji Fu 5 o zasięgu od 6,4 kilometra (fonia) do 9,4 kilometra (klucz). Czołgi dowodzenia posiadały lepsze radiostacje, które miały większy zasięg.

 

Czołg Pantera – przedseryjna wersja

Produkcja czołgu Pantera rozpoczęła się od stworzenia małej partii 20 wozów tzw. serii zerowej. Oznaczono je jako Pzkpfw V ausf A, jednak nie ma ona nic wspólnego z późniejszą, produkowaną od września 1943 r., wersją Pantery o takim samym oznaczeniu.

Pojazdy tej wersji miały kilka różnic w budowie w porównaniu z wersjami seryjnymi. Najważniejsza z nich to umieszczenie wieżyczki w taki sposób, że podstawa wieżyczki wychodziła poza nawias wieży.

Czołgi tej wersji miały silnik Maybach HL 210P45 o mocy 650 KM. Grubość pancerza czołowego wynosiła 60 mm, uzbrojenie główne to wspomniana już armata kal. 75 mm.

Wersja ta służyła głównie w celach szkoleniowych. Od lutego 1943 r. zmieniono oznaczenie czołgu na Pzkpfw V D1.

 

Czołg Pantera Ausf D

Do dzisiaj nie wiadomo, dlaczego pierwsza wielkoseryjna wersja dostała takie oznaczenie 🙂 Czołg Pantera w wersji D niewiele różniła się od prototypu VK 3002 i pojazdów wersji zerowej. Najważniejsze modyfikacje to:

  • pogrubienie pancerza przedniego do 80 mm
  • inne usytuowanie wieżyczki dowódcy – wieżyczka typu basztowego
  • zmiana typu hamulca wylotowego działa KwK 42
  • pierwsze czołgi (te stworzone do połowy 1943 r.) miały wyrzutnie granatów dymnych zamontowane z przodu wieży, późniejsze egzemplarze już miały te wyrzutnie wewnątrz pojazdu
  • zmieniono silnik na mocniejszy – Maybach 230P30 o mocy 700 KM

Czołgi produkowane od połowy 1943 r. były wyposażone w ekrany pancerne (Schürzen), które chroniły czołg przed pociskami kumulacyjnymi. Ekrany te były produkowane z blachy pancernej o grubości 5 mm. Miały też nałożony na pancerz zimmeryt, czyli taką specjalną masę, która zapobiegała przylepianiu się do czołgu min magnetycznych.

Czołg Pantera w wersji D miał swój przedni karabin maszynowy wewnątrz kadłuba i był wysuwany tylko podczas strzelania. Inną cechą charakterystyczną tej wersji było montowanie podwójnych rur wydechowych, umieszczonych symetrycznie na tylnej płycie pancerza czołgu.

Z lewej strony wieży umieszczony był otwór, służący do wyrzucania łusek pocisków z wnętrza pojazdu. Czołgi wersji ausf D miały z przodu 2 reflektory typu Bosch.

Wyprodukowano łącznie 851 egzemplarzy czołgu Pantera w wersji D.

 

Czołg Pantera ausf A

Produkcję seryjną tej wersji rozpoczęto na przełomie sierpnia i września 1943 r. Najważniejszą zmianą w stosunku do wersji D było zamontowanie standardowego jarzma kulistego na przedni karabin maszynowy, zamiast wysuwanego.

Oprócz tego polepszono układ wydechowy pojazdu, zwiększono także ilość i ułożenie łożysk jezdnych. Czołgi tej wersji pozbawiono otworu w wieży do wyrzucania łusek. Miały też już tylko jeden reflektor z przodu kadłuba. Zmieniono jeszcze wygląd wieżyczki dowódcy, dodano peryskop dla ładowniczego.

Czołg Pantera ausf A była produkowana do marca 1944 roku – z fabryk wyjechało 1381 egzemplarzy tej wersji . A zastąpiła ją….

 

Czołg Pantera ausf G

Rozpoczęto jej wytwarzanie w marcu 1944 r. i do końca wojny zdążyło powstać 3740 egzemplarzy tej wersji – jak sam możesz sobie porównać, była najliczniejszą wersją.

Czołg Pantera ausf G
Czołg Pantera ausf G. Od marca 1944 r. do końca wojny zdążyło powstać 3740 egzemplarzy. Nowy typ pancerza – pozbawiono go prostokątnego otworu obserwacyjnego kierowcy, pancerz boczny został pogrubiony do 50 mm, a jego ściany były nachylone pod kątem 61°. zdj. worldwarphotos.com

Najważniejsze modyfikacje w tej wersji czołg Pantera to:

  • nowy typ pancerza – pozbawiono go prostokątnego otworu obserwacyjnego kierowcy
  • pancerz boczny został pogrubiony do 50 mm, a jego ściany były nachylone pod kątem 61° (wersje D i A pod kątem 50°)
  • walcowane jarzmo działa, posiadające specjalny uskok – zapobiegał trafieniom w podstawę wieży
  • dodatkowy wentylator komory silnika (czołgi od końca 1944 r.)
  • reflektor przeniesiony z kadłuba na błotnik

 

Niemcy chcieli jeszcze zmienić silnik na lepszy, ale nie wyszło im. Część czołgów były uzbrojone w noktowizory, które znacznie ułatwiały walkę w nocy.

 

Czołg Pantera – inne pojazdy

Oprócz wersji podstawowej, produkowano także inne pojazdy np:

  • Jagdpanther V – niszczyciel czołgów z armatą kal. 88 mm
  • Bergewagen Panther – wóz pogotowia technicznego
  • Panzerbeobachtungswagen Panther – wóz obserwacyjny artylerii
  • Panzerbewehlswagen Panther – wóz dowodzenia
  • Pantera II – uzbrojona w działo kal. 88mm (w fazie prototypu)

A teraz zobaczmy skróconą charakterystykę tej maszyny

Czołg Pantera – dane taktyczno-techniczne

Produkcjalata

ausf D:

ausf A: sierpień 1943 roku – marzec 1944 roku

ausf G: marzec 1944 roku – kwiecień 1945 roku

Ilość5992 egzemplarze

ausf A/D1: 20 egzemplarzy

ausf D: 851 egzemplarzy

ausf A: 1381 egzemplarzy

ausf G: 3740 egzemplarzy

Załoga5 osób
Masa44,8 tony
Nacisk na grunt0,88 kg/cm²
WymiaryDługość – 9,90 m (8,66 m sam kadłub); szerokość – 3,42 m; wysokość – 2,99 m
Napęd12-cylindrowy, chłodzony cieczą, silnik benzynowy Maybach HL 230 P30 o mocy 700 KM
Moc jednostkowa15,5 KM/t
Pojemność zbiorników730 litrów
Spalanie na 100 kmDroga:

280 litrów

Teren:

700 litrów

PrędkośćDroga:

55 km/h

Teren:

30 km/h

ZasięgDroga:

250 kilometrów

Teren:

100 kilometrów

Uzbrojeniearmata KwK 42 L/72 kal. 75 mm + 2 km MG 42 kal. 7,92 mm
Pancerz kadłubaausf D-A: Przód: 80 mm (55°); Boki: 40 mm (50°); Tył: 40 mm (60°);; Spód: 16 mm

ausf G: Przód: 80 mm (55°); Boki: 50 mm (50°); Tył: 40 mm (60°);; Spód: 16 mm

Pancerz wieżyPrzód: 100 mm (78°); Boki: 450 mm (65°); Tył: 45 mm (65°); Góra: 16 mm; Jarzmo: 100 mm (zaokrąglone)
Pokonywanie przeszkód terenowychŚciany: 90 cm

Wzniesienia: 30°

Brody: 190 cm

Rowy: 245 cm

To wszystko na dziś o niemieckim czołgu średnim. Już w następnym artykule dowiesz się więcej o jej walkach na froncie wschodnim

 

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 3: Janusz Ledwoch „Pzkpfw V Panther
  2. Andrzej Zasieczny  „Broń pancerna III Rzeszy: tom I”
  3. achtungpanzer.com
  4. tanks-encyklopedia.com

 

Pozdrawiam serdecznie i do zobaczenia następnym razem.

Damian Jarzyna Czołgi Świata
Damian Jarzyna
autor bloga

 

Kliknij teraz w przycisk „Pobierz za darmo” aby otrzymać fragment mojego ebooka

 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. 1.kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. 2.udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. 3.udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. 4.skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.