Sdkfz 161 Panzer IV – dlaczego miał być najcięższym?

W niemieckiej doktrynie użycia czołgów założono, że w dywizji pancernej miały być 2 różne czołgi: Panzer III miał być podstawowym wozem w armii i walczyć z innymi czołgami nieprzyjaciela, natomiast omawiany tutaj Panzer IV powinien przełamywać fortyfikację i wspierać piechotę. Jednak później, już w czasie II wojny światowej Niemcy zdali sobie sprawę z tego, że to był chybiony pomysł. Czołg powinien być uniwersalny, a nie wyspecjalizowany.

Niemcy początkowo klasyfikowali Panzer IV jako czołg ciężki, ale porównaj go sobie z francuskim Char lub z rosyjskim T-35. Niemiecki czołg miał wagę 18 ton, a jego oponenci 69 i 50 ton. To była dziwna myśl u Niemców, taka klasyfikacja.

Panzer IV A - miał być tym najcięższym w niemieckiej armii
Panzer IV A. W niemieckiej doktrynie użycia czołgów założono, że w dywizji pancernej miały być 2 różne czołgi: Panzer III walczyć z innymi czołgami nieprzyjaciela, natomiast Panzer IV powinien przełamywać fortyfikację i wspierać piechotę. zdj. worldwarphotos.com

 

Panzer IV – jakie były jego początki?

Historia tego wozu sięga 1934 roku, kiedy to niemiecki Urząd Uzbrojenia Armii zakomunikował, jakie ma wymagania techniczno-taktyczne wobec tzw. Batailonsführerwagen (czołgu dla dowódców batalionów). Czołg został oznaczony jako Panzer IV i, według założeń, powinien posiadać:

  • 5 osobową załogę
  • masę 18 ton
  • działo dużego kalibru w pojedynczej wieży plus 2 karabiny maszynowe
  • opancerzenie do 20 mm
  • prędkość 35 km/h.

Pierwsza do konkursu stanęła firma Rheinmetall-Borsig AG, która pod koniec tego samego roku zrobiła drewnianą makietę, a później kilka prototypów. Konkurencja nie spała i swoje prototypy też zbudowała 🙂 A konkretnie były to firmy Kruppa i MAN. Po testach na poligonach, do produkcji została zaakceptowana konstrukcja firmy Krupp. Tak właśnie miała swój początek epopeja pod nazwą Panzer IV. Panzer IV ausf A budowano na od października 1937 i do marca 1938 r. w ilości 35 egzemplarzy.

 

Produkcja w danym roku

1937

1938

1939

1940

1941

1942

Panzer IV

13102147290480?

Omówmy teraz konstrukcje czołgu, ok?

 

Panzer IV A – jak wyglądała konstrukcja czołgu?

PANZER IV – KADŁUB

był gorzej opancerzony niż wieża. Był spawany z walcowanych płyt pancernych utwardzanych powierzchniowo. Załogę czołgu Panzer IV A chroniło tylko 14,5 mm z każdej strony. W niektórych wersjach montowano dodatkowe opancerzenie typu aplique – było to rozwiązanie doraźne, ponieważ taki pancerz był dużo słabszy niż lita skała. Masa czołgu wynosiła 17,3 tony.

Panzer IV B
Panzer IV B. Czołg według założeń, powinien posiadać:
5 osobową załogę, masę 18 ton, działo dużego kalibru w pojedynczej wieży plus 2 karabiny maszynowe, opancerzenie do 20 mm, prędkość 35 km/h. zdj. worldwarphotos.com

 

PANZER IV – WIEŻA

obracała sie przy pomocy silnika elektrycznego, do którego prąd dopływał z generatora. Wieżyczka dowódcy, typu basztowego, miała 6 szczelin obserwacyjnych, osłoniętych szkłem pancernym. Opancerzenie wieży wahało się od 30 mm na przodzie, 20 mm na bokach i 15 mm z tyłu.

 

PANZER IV – PODWOZIE

16 stosunkowo małych kół jezdnych (po 8 z każdej strony) połączono po 2 w wózki amortyzowane półresorami piórowymi. Z przodu była para kół napędowych, z tyłu para napinających. Z góry gąsienica podtrzymywana była przez 4 rolki napinające.

 

PANZER IV – NAPĘD

stanowił 12-cylindrowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą silnik rzędowy Maybach HL 108 TR o mocy 250 KM (tak, to ten sam co w Panzer III ausf A-D). Dzięki niemu Panzer IV mógł osiągnąć prędkość  maksymalną 32 km/h po drogach. Silnik znajdował się z tyłu kadłuba, trochę na prawo od środka pojazdu. Nad silnikiem, po prawej stronie czołg miał dwa wentylatory nawiewające powietrze do przedziału silnikowego.

 

PANZER IV – UZBROJENIE

Głównym orężem czołgu była armata KwK 37 L/24 kal. 75 mm, znajdująca się w obrotowej wieży. Miała zamek klinowy, spust elektryczny.

Wykorzystywano do niej kilka rodzajów pocisków:

Pocisk

Masa

Prędkość Początkowa

Przebijalność w mm

100 m

200 m

500 m

1000 m

1500 m

Kgr rot Pz  – ppanc

6,80 kg

380-415 m/s

41 mm38 mm31 mm
HL 38 – kumulacyjne

4,44 kg

450-485 m/s

100 mm100 mm100 mm100 mm
SprGr – odłamkowo-burzące

5,73 kg

450 m/s

nie dotyczynie dotyczynie dotyczynie dotyczynie dotyczy

 

Do obrony przed piechotą nieprzyjaciela służył sprzężony z armatą kar. masz. MG 34 kal. 7,92 mm, a drugi taki sam znajdował się z przodu kadłuba, z prawej strony, i obsługiwał go radiotelegrafista. Zapas amunicji do armaty wynosił 120 pocisków. a do obu km wynosił 3000 sztuk (20 magazynków).

 

PANZER IV – ZAŁOGA

składała się z 5 osób: kierowcy-mechanika, radiotelegrafisty, celowniczego, ładowniczego i dowódcy. Z przodu kadłuba, po lewej stronie, siedział kierowca-mechanik. Po jego prawej stronie swoje stanowisko miał strzelec-radiotelegrafista, który oprócz obsługi radiostacji . Pozostali członkowie załogi siedzieli w wieży. Z przodu po lewej stronie siedział celowniczy, który obsługiwał działo i sprzężony z nim karabin maszynowy. Po jego prawej stronie było miejsce dla ładowniczego, a z tyłu siedział dowódca czołgu.

 

Przejdźmy teraz do kolejnej wersji…

 

Panzer IV B

Panzer IV D
Panzer IV D. Głównym orężem czołgu była armata KwK 37 L/24 kal. 75 mm. Sprzężony z nią był 1 kar. masz. MG34 kal. 7,92 mm, a drugi taki sam znajdował się z przodu kadłuba. zdj. worldwarphotos.com

W tej wersji zrezygnowano z kar. masz. umieszczonego w kadłubie, zamiast niego była tam szczelina obserwacyjna dla radiotelegrafisty. Wieża też została zmodyfikowana – zmieniono otwory obserwacyjne.

Czołgi miały lepszy silnik Maybach HL 120 TR o mocy już 300 KM. Zmieniono w nim opancerzenie – 28 mm płyta czołowa, płyta czołowa wieży 25 mm, boki 20 mm, a tył 15 mm. Zmniejszono też ilość amunicji do 80 pocisków do armaty i 2700 naboi do kar. masz.

Z fabryk wyjechało 42 Panzer IV B

Idziemy dalej 🙂

 

Panzer IV C

W tej wersji (produkowanej na rok przed początkiem wojny) zmieniono po raz kolejny silnik na Maybach HL 120 TRM. Stosowano go już do końca wojny we wszystkich kolejnych wersjach. Była to wersja bardzo podobna do poprzedniczki i ciężko będzie Ci je od siebie odróżnić.

Produkcja skończyła się na 140 czołgach.

No i teraz….

 

Panzer IV D

Rozpoczęto produkcję we wrześniu 1939 r. W tej wersji powrócono do płyty czołowej z wersji A. Dodatkowo jeszcze pancerz czołowy wzmacniano poprzez dospawanie 20 mm płyty pancernej.

Zbudowano 229 egzemplarzy tej wersji – produkcja trwała od października 1939 do maja 1941 r.

Panzer IV E
Panzer IV E. Polepszono pancerz, do 30 mm + przyspawana płyta kolejne 30 mm. Przód wieży też miał 30 mm, boki kadłuba i wieży po 20 mm, a tył 15 mm. Od września 1940 r. do kwietnia 1941 r. wyprodukowano 50 egzemplarzy. zdj. pinterest.com

 

Następna wersja to 🙂

 

Panzer IV E

W tej wersji jeszcze bardziej polepszono pancerz, do 30 mm + przyspawana płyta kolejne 30 mm. Przód wieży też miał pancerz 30 mm, boki kadłuba i wieży po 20 mm, a tył 15 mm. Uproszczono koła napędowe i podtrzymujące, zmieniono wieżyczkę dowódcy.

Od września 1940 r. do kwietnia 1941 r. wyprodukowano 50 egzemplarzy.

I na koniec 🙂

 

Panzer IV F1

To ostatnia wersja tego czołgu z krótką lufą L/24. Także w niej polepszono pancerz, tak aby lepiej chronił załogi przed ogniem nieprzyjaciela. Pancerz czołowy kadłuba i wieży wzrósł do 50 mm, boczne do 30 mm, a tył 20 mm. Nowe otwory wentylacyjne zamontowano na płycie silnika.

Ogółem od kwietnia 1941 r. do marca 1942 r. wyprodukowano 462 egzemplarze Panzer IV F1, z czego później 25 z nich przezbrojono w armatę L/42.

Panzer IV F1
Panzer IV F1. To ostatnia wersja z krótką lufą L/24
Pancerz czołowy kadłuba i wieży wzrósł do 50 mm. Od kwietnia 1941 r. do marca 1942 r. wyprodukowano 462 egzemplarze. zdj. worldwarphotos.com

Panzer IV – dane taktyczno-techniczne (wersje A-F1)

Produkcjaausf A: październik 1937 r. – marzec 1938 r.

ausf B: kwiecień – wrzesień 1938 r.

ausf C: wrzesień 1938 r. – sierpień 1939 r.

ausf D: październik 1939 r. – maj 1941 r.

ausf E: wrzesień 1940 r. – kwiecień 1941 r.

ausf F1: kwiecień 1941 r. – marzec 1942 r.

Ilość958 egzemplarzy, z czego:

ausf A: 35 egzemplarzy

ausf B: 42 egzemplarze

ausf C: 140 egzemplarzy

ausf D: 229 egzemplarzy

ausf E: 50 egzemplarzy

ausf F1: 462 egzemplarze

Załoga5 osób
Masaausf A: 17,3 tony

ausf B: 17,7 tony

ausf C: 18,5 tony

ausf D: 20 ton

ausf E: 21 ton

ausf F1: 22,3 tony

Nacisk na gruntausf A: 0,69 kg/cm²

ausf B: 0,70 kg/cm²

ausf C: 0,75 kg/cm²

ausf D: 0,77 kg/cm²

ausf E: 0,79 kg/cm²

ausf F1: 0,79 kg/cm²

Wymiaryausf A: Długość – 5,92 m; szerokość – 2,83 m; wysokość – 2,68 m

ausf B-C: Długość – 5,87 m; szerokość – 2,83 m; wysokość – 2,85 m

ausf D-E: Długość – 5,92 m; szerokość – 2,84 m; wysokość – 2,68 m

ausf F1: Długość – 5,92 m; szerokość – 2,88 m; wysokość – 2,68 m

Napędausf A: 12-cylindrowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą silnik rzędowy Maybach HL 108 TR o mocy 250 KM

ausf B: 12-cylindrowy, chłodzony cieczą silnik benzynowy Maybach HL 120 TRM o mocy 300 KM przy 3000 obr/min

ausf C-F1: 12-cylindrowy, chłodzony cieczą silnik benzynowy Maybach HL 120 TRM o mocy 300 KM przy 3000 obr/min

Moc jednostkowaausf A: 14,5 KM/t

ausf B: 16,9 KM/t

ausf C: 16,2 KM/t

ausf D: 15 KM/t

ausf E: 14,3 KM/t

ausf F1: 13,5 KM/t

Pojemność zbiorników470 litrów
Spalanie na 100 kmDroga:

ausf A: 318 litrów

ausf B: 330 litrów

ausf C: 330 litrów

ausf D: 250 litrów

ausf E: 250 litrów

ausf F1: 250 litrów

Teren:

ausf A: 500 litrów

ausf B: 500 litrów

ausf C: 500 litrów

ausf D: 350 litrów

ausf E: 350 litrów

ausf F1: 350 litrów

PrędkośćDroga:

ausf A: 30 km/h

ausf B-C: 35 km/h

ausf D-F1: 42 km/h

Teren:

ausf A:

ausf B-C:

ausf D-F1:

ZasięgDroga:

ausf A: 140 kilometrów

ausf B: 140 kilometrów

ausf C: 140 kilometrów

ausf D: 210 kilometrów

ausf E: 200 kilometrów

ausf F1: 200 kilometrów

Teren:

ausf A: 90 kilometrów

ausf B: 90 kilometrów

ausf C: 90 kilometrów

ausf D: 130 kilometrów

ausf E: 125 kilometrów

ausf F1: 130 kilometrów

Uzbrojeniearmata KwK 37 L/24 kal. 75 mm + 1-2 km MG 34 kal. 7,92 mm
Pancerz kadłubaausf A: Przód: 14,5 mm; Boki: 14,5 mm; Tył: 14,5 mm; Góra: mm; Spód: mm

Pausf B: Przód: 28 mm; Boki: 14,5 mm; Tył: 15 mm; Góra: mm; Spód: mm

ausf C: Przód: 30 mm; Boki: 14,5 mm; Tył: 15 mm; Góra: mm; Spód: mm

ausf D: Przód: 30 mm; Boki: 14,5 mm; Tył: 20 mm; Góra: mm; Spód: mm

ausf E: Przód: 30+30 mm; Boki: 20+20 mm; Tył: 20 mm; Góra: mm; Spód: mm

ausf F1: Przód: 50 mm; Boki: 20+20 mm; Tył: 20 mm; Góra: mm; Spód: mm

Pancerz wieżyausf A: Przód: 20 mm; Boki: 20 mm; Tył: 20 mm; Góra: mm; Jarzmo: mm

ausf B: Przód: 25 mm; Boki: 20 mm; Tył: 20 mm; Góra: mm; Jarzmo: mm

ausf C-E: Przód: 30 mm; Boki: 20 mm; Tył: 20 mm; Góra: mm; Jarzmo: mm

ausf F1: Przód: 50 mm; Boki: 30 mm; Tył: 30 mm; Góra: mm; Jarzmo: mm

Pokonywanie przeszkód terenowychŚciany: 60 cm (ausf A: 71 cm)

Wzniesienia: 30° (ausf A: 35°)

Brody: 80 cm (ausf D-F1: 100 cm)

Rowy: 230 cm (ausf A: 260 cm)

 

To wszystko na dzisiaj. W następnym artykule opiszę dokładnie Pzkpfw IV z długolufową armatą

 

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 4: Janusz Ledwoch „Panzer IV”
  2. achtungpanzer.com
  3. tanks-encyklopedia

 

Do usłyszenia następnym razem

Damian Jarzyna Czołgi Świata
Damian Jarzyna
autor bloga

 

Kliknij teraz w przycisk „Pobierz za darmo” aby otrzymać fragment mojego ebooka

 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

1.kliknij w przycisk „Lubię to” i

2.udostępnij go znajomym na Facebooku lub

3.udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org

4.skomentuj go poniżej

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.