Ursus wz. 34 – najpopularniejszy polski samochód pancerny z 1939 roku

Ursus wz. 34 to podstawowy samochód pancerny polskiej armii w czasie kampanii wrześniowej. Powstał z przebudowy półgąsienicowych samochodów pancernych Ursus wz. 28, które nie sprawdziły się. Stanowił wyposażenie plutonów samochodów pancernych 10 z 11 dywizjonów pancernych w brygadach kawalerii.

Ursus wz. 34
Ursus wz. 34 to podstawowy samochód pancerny polskiej armii w czasie kampanii wrześniowej. zdj. wikipedia.org

 

Ursus wz. 34 – historia powstania

W 1924 roku Polacy zakupili we Francji 135 podwozi półgąsienicowych Citroen-Kegresse B2 10C, z których potem 90 zamierzano wykorzystać jako podwozia samochodów pancernych. Pancerne nadwozia zostały skonstruowane już w Polsce, przez inż. Roberta Gabeau. Pierwsze dwa prototypy zostały zbudowane w 1925 roku i przyjęte do uzbrojenia Wojska Polskiego jako samochód pancerny wz. 28. Wyprodukowały je Centralne Warsztaty Samochodowe w Warszawie. Produkcja seryjna rozpoczęła się w 1927 roku, a do 1930 roku wyprodukowano łącznie 90 egzemplarzy.

Jednak kiedy samochody pancerne wz. 28 weszły do służby, okazało się szybko, że ich wartość bojowa jest niska. Osiągały za małą prędkość maksymalną, (jedynie 30 km/h po drogach), a ich możliwości jazdy w terenie nie są wcale takie duże. Dlatego też w listopadzie 1933 roku rozpoczęto prace nad przebudową tych maszyn na wersję w pełni kołową. Zająć się miało tym Biuro Konstrukcyjne Broni Pancernej Wojskowego Instytutu Badań Inżynierii.

Projekt przebudowy powstał na początku 1934 roku. Testy prototypu odbyły się miedzy końcem marca a lipcem tego samego roku i dały wynik pozytywny. Nowa wersja znacznie lepiej radziła sobie podczas jazdy po drogach. Do początku września 1934 roku zostało przebudowanych jeszcze 11 samochodów pancernych wz. 28. W tym roku oznaczono go jako samochód pancerny wzór 34. Do 1938 roku przebudowano łącznie 87 maszyn.

 

Ursus wz. 34 – opis konstrukcji

URSUS WZ. 34 – KADŁUB

składał się z walcowanych płyt pancernych, cementowanych powierzchniowo. Połączono je ze szkieletem za pomocą śrub lub kątowników i nitów. Dzielił się na przedział silnikowy z przodu i przedział załogi z tyłu. Przedział silnikowy był oddzielony od przedziału załogi przegrodą. W kadłubie były dwie pary drzwi – po lewej stronie, otwierające się do tyłu, i z tyłu, otwierające się w lewo.

Na przodzie kadłuba było jedno duże okno, z czterema szczelinami obserwacyjnymi, lub dwa mniejsze okienka. Do tego dochodziły dwa kolejne okienka w lewych drzwiach i z prawej strony kadłuba. Były zasłaniane pancernymi klapami ze szczelinami obserwacyjnymi.

Po lewej stronie kadłuba umieszczono skrzynkę z narzędziami, po prawej – koło zapasowe. Dno przedziału załogi było wykonane z desek ułożonych poprzecznie do kadłuba.

Grubość pancerza wynosiła 6-8 mm z każdej strony. Dno nie było opancerzone, bo było zrobione z drewna. Opancerzenie skutecznie chroniło przed bronią małokalibrową i odłamkami artyleryjskimi.

 

URSUS WZ. 34 – WIEŻA

była ośmiokątna, z ścianami pochylonymi. Mieściło się w niej całe uzbrojenie pojazdu. W ścianach bocznych były umieszczone dwa zasłaniane okienka oraz szczeliny obserwacyjne. Na dachu znajdował się otwór obserwacyjny i wentylacyjny, zakryty małą sześciokątną kopułką. Między ścianami a dachem był kolejny otwór wentylacyjny.

 

URSUS WZ. 34 – PODWOZIE

opierało się na prostokątnej ramie, pochodzącej z półgąsienicowych ciągników Citroen-Kegresse B2 10C. Zmieniono je na wersję całkowicie kołową. Składało się z kół z oponami o średnicy 815 mm, z zawieszeniem na resorach ćwierć-eliptycznych z przodu i półeliptycznych z tyłu. Oś tylna miała koła bliźniacze. Napęd był na tylną oś.

 

URSUS WZ. 34 – NAPĘD

stanowił początkowo oryginalny francuski 4-cylindrowy, czterosuwowy, rzędowy, dolnozaworowy, chłodzony cieczą silnik gaźnikowy Citroen B-14 o mocy 20 KM przy 2 100 obr/min. Rozpędzał on pojazd do prędkości maksymalnej 55 km/h przy jeździe po drodze.

Zbiornik paliwa miał pojemność 55 litrów, a spalanie rzędu 22 litry na 100 kilometrów przy jeździe po drogach i 40 litrów na 100 kilometrów przy jeździe w terenie. Zasięg wynosił więc 250 kilometrów przy jeździe po drogach.

Wersja wz. 34-I miała 4-cylindrowy, czterosuwowy, rzędowy, dolnozaworowy, chłodzony cieczą polski silnik Polski Fiat 108 o mocy 23 KM przy 3 600 obr/min. Rozpędzał on pojazd do prędkości maksymalnej 55 km/h przy jeździe po drogach. Pojemność zbiornika paliwa, spalanie i zasięg jazdy był taki sam jak w poprzedniku.

Wersja wz. 34-II miała zmodernizowany 4-cylindrowy, czterosuwowy, rzędowy, dolnozaworowy, chłodzony cieczą silnik Polski Fiat-III o mocy 25 KM przy 3 600 obr/min. Rozpędzał on pojazd do prędkości maksymalnej 50 km/h przy jeździe po drogach.

Pojemność zbiornika paliwa zmniejszyła się do 40 litrów, co przy takim samym spalaniu dawało zasięg rzędu 180 kilometrów przy jeździe po drogach.

 

URSUS WZ. 34 – UZBROJENIE

składało się z krótkolufowej armaty Puteaux SA wz. 18 kal. 37 mm, umieszczonej w obrotowej wieży, lub z pojedynczego karabinu maszynowego Hotchkiss wz. 25 kal. 7,92 mm. Zapas amunicji wynosił 100 pocisków do armaty lub 2 000 naboi do kar. masz.

Armata pamiętała czasy I wojny światowej i miała słabe właściwości przebijania pancerzy. Służyła głównie do niszczenia stanowisk karabinów maszynowych i eliminowania piechoty przeciwnika.

 

URSUS WZ. 34 – ZAŁOGA

składała się z dwóch osób: kierowcy i dowódcy, będącego jednocześnie strzelcem. Dowódca w czasie jazdy siedział na ławeczce, umieszczonej z lewej strony przedziału bojowego. W czasie walki siedział pasie podwieszonym do ścian bocznych wieży.

 

Ursus wz.34 – wersje

Kolejne serie samochodów pancernych wz. 34 różniły się między sobą użytymi rozwiązaniami – silnikiem i układem napędowym, uzbrojeniem czy typem nadwozia.

TYP NADWOZIA:

Wersja wczesna – przedział bojowy był poszerzony o wystające po bokach sponsony; tylna ściana była ustawiona pionowo; ściana przednia przed kierowcą posiadała dwa okna, zakrywane klapami; wieża była cofnięta w stosunku do przedziału bojowego; drzwi z lewej strony były łamane; rama była dłuższa od nadwozia i wystawała z tyłu

wersja późna – miała wąski kadłub; tylna ściana była pochylona a boczne ściany płaskie; ścianka przed kierowcą miała tylko jedno okno; wieża minimalnie szersza od kadłuba, a przed nią i za nią były mniejsze odstępy kadłuba; tylna ściana pochłaniała całą ramę

Ursus wz. 34 - polski samochód pancerny z kampanii wrześniowej
Kolejne serie samochodów pancernych wz. 34 różniły się między sobą użytymi rozwiązaniami – silnikiem i układem napędowym, uzbrojeniem czy typem nadwozia. zdj. wikipedia.org

 

TYP UZBROJENIA:

Około 30% maszyn było uzbrojonych w krótkofalową armatę Puteaux SA wz. 18 kal. 37 mm – z zapasem 100 pocisków. Reszta była uzbrojona jedynie w pojedynczy karabin maszynowy Hotchkiss wz. 25 kal. 7,92 mm – z zapasem 2 000 naboi.

TYP SILNIKA I UKŁADU NAPĘDOWEGO:

Wersja podstawowa – miała oryginalny francuski silnik Citroen o mocy 20 KM przy 2 100 obr/min oraz tylny most z produkowanej w Polsce włoskiej lekkiej jednotonowej ciężarówki Fiat 614. Wyprodukowano 30 egzemplarzy w tej wersji.

Wersja wz. 34-I – miała silnik Polski Fiat 108 o mocy 23 KM przy 3 600 obr/min ze skrzynią biegów oraz tylny most z wersji podstawowej. Wyprodukowano 24 egzemplarze tej wersji.

Wersja wz. 34-II – miała zmodernizowany silnik Polski Fiat 108-III o mocy 25 KM przy 3 600 obr/min ze skrzynią biegów oraz tylny most z nowej ciężarówki Polski Fiat 618. Do tego dochodziły hamulce hydrauliczne oraz ulepszona instalacja elektryczna. Wyprodukowano 36 egzemplarzy tej wersji.

Wszystkie te silniki były 4-cylindrowe, czterosuwowe, rzędowe, dolnozaworowe i chłodzone cieczą.

 

Ursus wz. 34 – dane techniczno-taktyczne

Lata produkcji1934-1938
Ilośćokoło 90 egzemplarzy
Załoga2 osoby
Masa2,1-2,2 t
Wymiarydł. 3,62 m szer. 1,91 m wys. 2,20 m
Napędsilnik gaźnikowy Citroën B-14 o mocy 20 KM przy 2100 obr./min
Prędkość maksymalnaDroga: 55 km/h
ZasięgDroga: 250 kilometrów
Uzbrojeniedziałko Puteaux SA 1918 kal. 37 mm
albo
1 km Hotchkiss wz. 25 kal. 7,92 mm
Pancerz kadłuba6-8 mm
Pancerz wieży6-8 mm

 

Pozdrawiam serdecznie i do zobaczenia następnym razem.

Damian Jarzyna Czołgi Świata
Damian Jarzyna
autor bloga

 

Kliknij teraz w przycisk „Pobierz za darmo” aby otrzymać fragment mojego ebooka

 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej
  5. wesprzyj mnie na patronite

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.