M10 Wolverine – amerykański niszczyciel czołgów

Niszczyciel czołgów M10 Wolverine był amerykańską odpowiedzią na ogromne sukcesy niemieckich wojsk pancernych w pierwszych latach II wojny światowej. Według Amerykanów, jedyne co mogło powstrzymać niemieckie czołgi, to stosunkowo lekkie i szybkie niszczyciele czołgów, zgromadzone w dużej grupie. Takie założenia miały spełniać właśnie omawiane w tym artykule wozy bojowe M10. Zapraszam do lektury…

M10 Wolverine - amerykański niszczyciel czołgów
Uzbrojenie niszczyciela czołgów M10 Wolverine stanowiła półautomatyczna, niestabilizowana 3-calowa armata kal. 76,2 mm i p-lot wkm kal. 12,7 mm. zdj. warlordgames.com

 

M10 Wolverine – historia powstania

Już we wrześniu 1941 roku Komitet Uzbrojenia zaproponował stworzenie niszczyciela czołgów na podwoziu produkowanego wtedy czołgu średniego M3 Lee. Uzbrojony miał być w przeciwlotniczą 3-calową armatę M3 kal. 76,2 mm. Pojazd ten, oznaczony jako 3-calowe GMC T24, nie zdołał jednak przejść pozytywnie prób poligonowych i nie wszedł do produkcji. Kolejnym prototypem był T40, który został przyjęty przez Komitet Uzbrojenia, jednak z powodu małej ilości armat także on nie wszedł do produkcji seryjnej.

Kolejnym prototypem był, zaproponowany w listopadzie 1941 roku, T35 oparty na podwoziu czołgu średniego M4A2 Sherman i uzbrojony w armatę T12 kal. 76,2 mm. Armata umieszczona była w obrotowej wieży, która była otwarta od góry. Jego ulepszoną wersją był T35E1, który miał szereg usprawnień – był niższy, przód kadłuba był ustawiony pod większym kątem itp. W kwietniu 1942 roku prototypy T35 i T35E1 zostały ukończone. Po próbach poligonowych wybrano do produkcji seryjnej T35E1. Został on nazwany M10 Wolverine.

Produkcję niszczycieli czołgów M10 Wolverine rozpoczęto we wrześniu 1942 roku w zakładach Fisher Tank Arsenal. Do końca miesiąca wyprodukowano tam 105 egzemplarzy. Do zakończenia produkcji w grudniu 1943 roku z fabryki wyjechało 4 993 egzemplarze M10 Wolverine.

W trakcie produkcji eliminowano poszczególne błędy konstrukcyjne wozu – armata była za ciężka i trudno było ją obracać w terenie pochyłym, a podpora lufy często ulegała uszkodzeniom podczas jazdy w terenie. Zastosowano wiec z tyłu wieży dwie przeciwwagi o łącznej masie 1 600 kg. W marcu dodano system celowniczy do strzelania pośredniego. Zmieniono też kształt tylnej części wieży, aby zwiększyć komfort pracy załogi.

 

M10 Wolverine – opis konstrukcji

M10 WOLVERINE – KADŁUB

był stworzony ze spawanych płyt pancernych utwardzanych powierzchniowo. Powstał na bazie kadłuba czołgu średniego M4 Sherman. Składał się z 3 przedziałów: kierowania z przodu, bojowego w środku i silnikowego z tyłu. Przedział silnikowy oddzielony był od przedziału bojowego zaporą przeciwogniową. Grubość pancerza wynosiła:

  • do 51 mm z przodu
  • 25 mm po bokach
  • 25 mm z tyłu
  • 19 mm z góry
  • 13 mm z dołu

Masa bojowa niszczyciela czołgów M10 Wolverine wynosiła 29,6 ton.

 

M10 WOLVERINE – WIEŻA

była pięciokątna, otwarta od góry. Skonstruowana ze spawanych elementów odlewanych i płyt walcowanych. Znajdowało się w niej główne uzbrojenie  – armata M7 kal. 76,2 mm. Znajdowało się tam miejsce dla 3 osób z załogi. Obracana była ręcznie. Czas pełnego obrotu wynosił 80 sekund.

 

M10 WOLVERINE – PODWOZIE

składało się w każdej gąsienicy z 6 kół jezdnych z bandażami gumowymi (508 x 229 mm) + koła napędowego z przodu + koła napinającego z tyłu. Koła jezdne były łączone parami w wózki i zawieszone na wahaczach, amortyzowanych sprężynami spiralno-śrubowymi.  Górną część gąsienicy podtrzymywały 3 podwójne rolki. Szerokość gąsienicy wynosiła 420 mm

 

M10 WOLVERINE – NAPĘD

stanowił 12-cylindrowy, dwurzędowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny General Motors 6046 o mocy 370 KM przy 210 obr/min. Pozwalał on na osiąganie prędkości maksymalnej 40 km/h podczas jazdy po drogach i 27 km/h przy jeździe w terenie.

Łączna pojemność zbiorników paliwa wynosiła 730 litrów. Pozwalało to na przejechanie około 320 kilometrów podczas jazdy po drodze i 280 kilometrów podczas jazdy w terenie.

 

M10 WOLVERINE – UZBROJENIE

stanowiła półautomatyczna, niestabilizowana 3-calowa armata M7 o długości L/50 kal. 76,2 mm. Kąt uniesienia armaty wynosił od -10º do +30º.

Stosowano kilka rodzajów pocisków:

PociskMasaPrędkość początkowaPrzebijalność pancerza (w mm) ustawionego pod kątem 30°
460 m910 m1500 m1830 m2500 m
M62 – przeciwpancerny790 m/s93 mm88 mm75 mm
M79 – przeciwpancerny790 m/s109 mm92 mm64 mm
M93 – podkalibrowy1040 m/s157 mm135 mm98 mm
M42A1 – odłamkowy850 m/s

Do obrony przed piechotą przeciwnika służył przeciwlotniczy wielkokalibrowy karabin maszynowy M2HB kal. 12,7 mm. Uzbrojenie osobiste to 5 pistoletów maszynowych M1 Thompson kal. 7,62 mm i rakietnica z 18 nabojami sygnalizacyjnymi. Zapas amunicji do armaty wynosił 54 pociski, a do p-lot wkm 1000 naboi.

 

M10 WOLVERINE – ZAŁOGA

składała się z 5 osób: kierowcy, radiotelegrafisty, celowniczego, ładowniczego i dowódcy. Kierowca siedział z przodu kadłuba, po lewej stronie i kierował pojazdem za pomocą dwóch dźwigni sterowania kierunkowego. Dysponował on dwoma peryskopami obserwacyjnymi M6, umieszczonymi we włazach wejściowych w górnej płycie kadłuba.. Po prawej stronie kierowcy miał swoje stanowisko radiotelegrafista, który był jednocześnie pomocnikiem kierowcy. Radiotelegrafista miał do swojej dyspozycji jeden peryskop obserwacyjny M6.

W wieży mieściło się pozostałych trzech załogantów. Celowniczy z prawej strony armaty, ładowniczy z lewej, a dowódca z tyłu.

M10 Wolverine
Produkcję niszczycieli czołgów Wolverine rozpoczęto we wrześniu 1942 roku. Do zakończenia produkcji w styczniu 1944 roku z fabryki wyjechało 6046 egzemplarzy tej maszyny. zdj. dday-overlord.com

 

M10 WOLVERINE – SYSTEM KIEROWANIA OGNIEM

Do prowadzenia ostrzału bezpośredniego służył celownik teleskopowy M70G, a do strzelania pośredniego – wskaźnik azymutowy M18 i kwadrant artyleryjski M1.

M10 WOLVERINE – WYPOSAŻENIE RADIOWE

składało się z radiostacji ultrakrótkofalowej SCR 610, umieszczonej w przednim prawym sponsonie.

 

M10 Wolverine – wersje rozwojowe

M10A1 WOLVERINE

Wykorzystano rozwiązania konstrukcyjne i podzespoły podwozia czołgu M4A3 Sherman. Podstawowa różnica to nowy silnik, czyli silnik benzynowy Ford GAA o mocy 450 KM przy 2 600 obr/min. Najłatwiej było rozpoznać tą wersję po dwuskrzydłowej pokrywie silnika z żaluzjami na całej górnej płycie kadłuba. Produkcja tej wersji niszczyciela czołgów trwała od października 1942 roku do stycznia 1944 roku i wyniosła łącznie 1413 pojazdów i dodatkowe 300 kadłubów, które wykorzystano do innych celów.

 

M10 Achilles

brytyjska wersja niszczyciela czołgów. Miała zamontowaną niezwykle skuteczną 17-funtową armatę kal. 76,2 mm, dla której inaczej rozmieszczono wyposażenie i narzędzia.. Zastosowano też brytyjską radiostacje No. 19.

 

M10 Wolverine – dane techniczno-taktyczne

Produkcjawrzesień 1942 roku – styczeń 1944 roku
Ilość6 406 egzemplarzy
Załoga5 osób
Masa29,6 tony
Nacisk na grunt0,96 kg/cm²
Wymiarydługość 6,83 m (kadłub m) szerokość 2,05 m wysokość 2,90 m
Napęd12-cylindrowy, dwurzędowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny General Motors 6046 o mocy 370 KM przy 210 obr/min.
Moc jednostkowa12,5 KM/t
Pojemność zbiorników730 litrów
Spalanie na 100 kmDroga:

228 litrów

Teren:

259 litrów

PrędkośćDroga:

40 km/h

Teren:

27 km/h

ZasięgDroga:

320 kilometrów

Teren:

280 kilometrów

Uzbrojeniearmata M7 L/50 kal. 76,2 mm + 1 plot wkm M2HB kal. 12,7 mm
Pancerz kadłubaPrzód do 51 mm (do 56°) boki 25 mm tył 25 mm góra 19 mm dno 13 mm
Pancerz wieżyPrzód 57 mm (45°) boki 25 mm tył 25 mm
Pokonywane przeszkodyWzniesienia: 60º

ściana pionowa: 61 cm

brody: 90 cm

rowy i okopy: 229 cm

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 115: „M10 i M36”
  2. tanks-encyklopedia.com
  3. afvdb.50megs.com/

 

Pozdrawiam serdecznie i do zobaczenia następnym razem.

Damian Jarzyna Czołgi Świata
Damian Jarzyna
autor bloga

 

Kliknij teraz w przycisk „Pobierz za darmo” aby otrzymać fragment mojego ebooka

 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej
  5. wesprzyj mnie na patronite

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.