M36 Jackson – opis konstrukcji

Coraz częstsze pojawianie się na polu walki silnie opancerzonych niemieckich czołgów typu Pzkpfw V Panther i Pzkpfw VI Tiger, pokazało że armia amerykańska potrzebuje nowego, lepiej uzbrojonego i opancerzonego niszczyciela czołgów. Takim właśnie był M36 Jackson, następca M10 Wolverine. Zapraszam do lektury…

M36 Jackson
Niszczyciel czołów M36 Jackson był uzbrojony w znakomitą armatę kal. 90 mm, zdolną przebić pancerze niemieckich czołgów Pantera i Tygrys nawet z dużych odległości. zdj. warlordgames.com

 

M36 Jackson – historia powstania

W październiku 1942 roku Komitet Uzbrojenia zezwolił na zamontowanie armaty przeciwlotniczej M7 kal. 90 mm na przedseryjnym niszczycielu M10 oraz prototypie czołgu cieżkiego T1E1. Była ona cięższa od armaty kal. 76,2 mm o 130 kilogramów, co powodowało kiepskie wyważenie wieży oraz problem z jej obracaniem. Dlatego zdecydowano o zaprojektowaniu całkowicie nowej wieży.

Pracami nad projektem oraz budowę drewnianej makiety rozpoczęły w marcu 1943 roku zakłady Chevroleta. Gdy makieta została stworzona, firma Ford stworzyła dwa prototypy na podwoziu niszczyciela M10A1, który miał silnik Ford GAA. Prototyp na podwoziu M10A1 miał oznaczenie T71, a prototyp na podwoziu M10 – T71E1. Po dalszych próbach poligonowych zalecono kolejne zmiany. Obrotnicę karabinu maszynowego zastąpiono stojakiem, zwiększono wysokości komór amunicyjnych w sponsonach. Po kolejnych próbach poligonowych prototyp T71 został przyjęty do służby. W lipcu 1944 roku oznaczono go jako 90 mm GMC M36 Jackson.

Pierwsze 300 egzemplarzy zostało wyprodukowane między kwietniem a lipcem 1944 roku w zakładach Fisher Tank Arsenal. Potem do produkcji tych niszczycieli czołgów dołączyły zakłady Massey Harris Company, gdzie od czerwca do grudnia 1944 roku wyprodukowano kolejne 500 egzemplarzy.

Po inwazji w Normandii szybko okazało się, że M36 Jackson jest jedynym wozem bojowym Amerykanów, który może poradzić sobie z coraz częściej pojawiającymi się dobrze opancerzonymi niemieckimi czołgami. Dlatego też od października do grudnia 1944 roku w zakładach American Locomotive Company wyprodukowano kolejne 413 egzemplarzy. W tym samym czasie w Fisher Tank Arsenal zbudowano kolejne 187 niszczycieli M36B1. Łącznie dało to w 1944 roku ponad 1 400 niszczycieli czołgów M36 Jackson.

W 1945 roku w zakładach Montreal Locomotive Works w Kanadzie przebudowano kolejnych 200 egzemplarzy M10A1 do standardu M36 oraz 52 egzemplarze M10 do standardu M36B2. Z kolei w American Locomotive Company wyprodukowano 672 egzemplarze M36B2. Łącznie dawało to 924 egzemplarze w 1945 roku. Całkowita liczba wyprodukowanych niszczycieli czołgów M36 Jackson to 2324 egzemplarze.

 

M36 – opis konstrukcji

M36 JACKSON – KADŁUB

Składał się z 3 przedziałów: kierowania z przodu, bojowego w środku i silnikowego z tyłu. Przedział silnikowy oddzielony był od przedziału bojowego zaporą przeciwogniową. Grubość pancerza wynosiła:

  • do 108 mm (0-56°) z przodu
  • do 25 mm po bokach
  • 19 (0-38°) mm z tyłu
  • 9-19 mm z góry
  • z dołu 13 mm

Masa bojowa niszczyciela czołgu M36 Jackson wynosiła 28,6 tony.

 

M36 JACKSON – WIEŻA

znajdowało się główne uzbrojenie czołgu – przeciwlotnicza armata M3 kal. 90 mm. Na góze ustawiono dodatkowo 1 przeciwlotniczy wkm M2HB kal. 12,7 mm. Znajdowało się tam miejsce dla 3 osób z załogi. Obracana była ręcznie. Czas pełnego obrotu wynosił 15 sekund.

 

M36 JACKSON – PODWOZIE

składało się w każdej gąsienicy z 6 kół jezdnych z bandażami gumowymi (508 x 229 mm) + koła napędowego z przodu + koła napinającego z tyłu. Koła jezdne były łączone parami w wózki i zawieszone na wahaczach, amortyzowanych sprężynami spiralno-śrubowymi.  Górną część gąsienicy podtrzymywały 3 podwójne rolki. Szerokość gąsienicy wynosiła 432 mm

 

M36 JACKSON – NAPĘD

stanowił 8-cylindrowy, dwurzędowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą silnik benzynowy Ford GAA o mocy 450 KM przy 2 600 obr/min. Pozwalał on na osiąganie prędkości maksymalnej 48 km/h podczas jazdy po drogach i 28 km/h przy jeździe w terenie.

Łączna pojemność zbiorników paliwa wynosiła 730 litrów. Pozwalało to na przejechanie 240 kilometrów podczas jazdy po drodze.

 

M36 JACKSON – UZBROJENIE

stanowiła przeciwlotnicza armata M3 o długości L/50 kal. 90 mm. Kąt uniesienia armaty wynosił od -10º do +20º.

Stosowano kilka rodzajów pocisków:

PociskMasaPrędkość początkowaPrzebijalność pancerza (w mm)
500 m1000 m1500 m2000 m2500 m
M77 – przeciwpancerny823 m/s163 mm137 mm115 mm96 mm68 mm
M82 – przeciwpancerny853 m/s155 mm147 mm125 mm114 mm92 mm
T30E16 – podkalibrowy1 018 m/s278 mm246 mm215 mm193 mm151 mm
T33 – przeciwpancerny853 m/s193 mm178 mm164 mm150 mm128 mm

Do obrony przed piechotą przeciwnika służył przeciwlotniczy wielkokalibrowy karabin maszynowy M2HB kal. 12,7 mm. Zapas amunicji do armaty wynosił 47 pocisków, a do karabinu maszynowego 1 000 naboi.

 

M36 JACKSON – ZAŁOGA

składała się z 5 osób: kierowcy, radiotelegrafisty, celowniczego, ładowniczego i dowódcy. Kierowca siedział z przodu kadłuba, po lewej stronie i kierował pojazdem za pomocą dwóch dźwigni sterowania kierunkowego. Dysponował on dwoma peryskopami obserwacyjnymi M6, umieszczonymi we włazach wejściowych w górnej płycie kadłuba.. Po prawej stronie kierowcy miał swoje stanowisko radiotelegrafista, który był jednocześnie pomocnikiem kierowcy. Radiotelegrafista miał do swojej dyspozycji jeden peryskop obserwacyjny M6.

W wieży mieściło się pozostałych trzech załogantów. Celowniczy z prawej strony armaty, ładowniczy z lewej, a dowódca z tyłu.

M36 Jackson - amerykański pogromca Panter i Tygrysów
Łącznie między kwietniem 1944 roku a grudniem 1945 roku wyprodukowano 2324 egzemplarze niszczyciela M36 Jackson w 3 różnych wersjach. zdj. worldwarphotos.info

 

M36 JACKSON – SYSTEM KIEROWANIA OGNIEM

Do prowadzenia ostrzału bezpośredniego służył celownik teleskopowy T92, a do strzelania pośredniego – wskaźnik azymutowy M18 i kwadrant artyleryjski M1.

 

M36 JACKSON – WYPOSAŻENIE RADIOWE

składało się z radiostacji ultrakrótkofalowej SCR 610, umieszczonej w przednim prawym sponsonie.

 

 

M36 Jackson – inne wersje

M36B1 JACKSON

Wersja, która posiadała podwozie czołgu M4A3 Sherman. Miał przebudowane komory amunicyjne. Był odpowiedzią na rosnące potrzeby frontowe.

 

M36B2 JACKSON

Wersja na podwoziu niszczyciela czołgów M10. Posiadała silnik wysokoprężny General Motors 6046 o mocy 370 KM przy 210 obr/min.

 

M36 Jackson – dane techniczno-taktyczne

Produkcjakwiecień 1944 roku – grudzień 1945 roku
Ilość2324 egzemplarze
Załoga5 osób
Masa28,6 tony
Nacisk na grunt0,91 kg/cm²
Wymiarydługość 7,47 m (kadłub 5,97 m) szerokość 3,05 m wysokość 3,28 m
NapędM36 i M36B1: 8-cylindrowy, dwurzędowy, gaźnikowy, chłodzony cieczą silnik benzynowy Ford GAA o mocy 450 KM przy 2 600 obr/min

M36B2: 12-cylindrowy, dwurzędowy, chłodzony cieczą silnik wysokoprężny General Motors 6046 o mocy 370 KM przy 210 obr/min

Moc jednostkowa15,7 KM/t
Pojemność zbiorników730 litrów
Spalanie na 100 kmDroga:

304 litry

Teren:

litrów

PrędkośćDroga:

48 km/h

Teren:

28 km/h

ZasięgDroga:

240 kilometrów

Teren:

kilometrów

Uzbrojeniearmata M3 kal. 90 mm + 1 p-lot wkm M2HB kal. 12,7 mm
Pancerz kadłubaPrzód do 108 mm (0-56°) boki do 25 mm tył 19 mm (0-38°) góra 9-19 mm dno 13 mm
Pancerz wieżyPrzód 76 mm boki 32 mm tył 127 mm góra 9-25 mm
Pokonywane przeszkodyWzniesienia: 60º

ściana pionowa: 61 cm

brody: 90 cm

rowy i okopy: 229 cm

Źródła wiedzy:

  1. Wydawnictwo Militaria nr 115: „M10 i M36”
  2. tanks-encyklopedia.com
  3. afvdb.50megs.com/

 

Pozdrawiam serdecznie i do zobaczenia następnym razem.

Damian Jarzyna Czołgi Świata
Damian Jarzyna
autor bloga

 

Kliknij teraz w przycisk „Pobierz za darmo” aby otrzymać fragment mojego ebooka

 

PS. Jeżeli spodobał ci się ten artykuł, to proszę

  1. kliknij w przycisk „Lubię to” i
  2. udostępnij go znajomym na Facebooku lub
  3. udostępnij go na forum z tematyki militarnej, np. http://forum.militarium.net, http://www.serwis-militarny.net/forum, http://www.forum.militarni.pl, http://www.historycy.org
  4. skomentuj go poniżej
  5. wesprzyj mnie na patronite

Znacznie poprawi to pozycje mojego bloga w wyszukiwarce Google i da mi motywacje do dalszej pracy i prowadzenia tego bloga.